Nieważny kredyt euro Deutsche Banku z 2010 r. - wygrywamy w Sądzie Okręgowym w Legnicy!

Sąd ustalił, że kredytobiorcy - małżeństwo pozostające we wspólności ustawowej - zaciągnęli kredyt na cele mieszkaniowe, przeznaczony na budowę domu, w którym mieszkają do dziś i w którym nigdy nie była prowadzona ani zarejestrowana działalność gospodarcza. Sąd uznał ich zatem za konsumentów, zaznaczając, że posiadane przez nich wykształcenie wyższe nie dotyczyło finansów ani bankowości.

Z ustaleń wynika, że kredytobiorcy mieli zdolność kredytową także w złotych, a mimo to od początku proponowano im kredyt powiązany z euro. Kredyt ten był przedstawiany jako korzystniejszy z uwagi na niższą ratę i stabilność waluty. Kredytobiorcom nie przedstawiono wykresów kursu historycznego ani żadnych symulacji obrazujących skutki znacznego wzrostu kursu, nie wyjaśniono mechanizmu tabeli kursowej, różnicy między kursem kupna a kursem sprzedaży ani wpływu kursu na saldo zadłużenia. Umowa opierała się na gotowym wzorcu, którego nie można było negocjować. Kredyt wypłacono w złotych, w transzach, na rachunek złotowy; raty kredytobiorcy regulowali głównie w euro, kupując walutę we własnym zakresie, przy dochodach osiąganych w złotych. Podstawą ustaleń były dokumenty oraz zeznania kredytobiorców, uznane za spójne i logiczne. Zeznania świadka zgłoszonego przez bank nie miały znaczenia, bo świadek nie uczestniczył w udzielaniu tego kredytu. Dowód z zeznań świadka sąd pominął na podstawie art. 235² § 1 pkt 2 k.p.c. jako zmierzający do wykazania faktu nieistotnego.

Za niedozwolone w rozumieniu art. 385¹ k.c. sąd uznał zarówno klauzule przeliczeniowe, jak i obciążającą kredytobiorców klauzulę ryzyka kursowego. Umowa i regulaminy odsyłały przy wypłacie i spłacie do kursów z tabeli banku, nie określając obiektywnych kryteriów ich ustalania - bank mógł więc dwukrotnie jednostronnie wpływać na wysokość zobowiązania. Jeszcze poważniejszą wadą było obciążenie kredytobiorców nieograniczonym ryzykiem kursowym bez rzetelnego wyjaśnienia jego skali. Sąd podkreślił, że bank powinien pokazać na konkretnych wyliczeniach skutki gwałtownego osłabienia złotego, a zapewnienia o stabilności euro miały charakter dezinformujący. Podpisane oświadczenia o świadomości ryzyka sąd ocenił jako ogólnikowe i niewystarczające - nie wskazują, jaki zakres skutków wzrostu kursu przedstawiono kredytobiorcom.

Sąd nie podzielił twierdzenia banku, że rzetelnie wypełnił obowiązek informacyjny. Uznał zarzut naruszenia tego obowiązku za zasadny. Ponadto, w ocenie sądu, skoro wypłata kredytu nastąpiła w złotych, a spłata nie następowała w całości w walucie obcej, kredyt nie był walutowy, lecz denominowany. Za chybione sąd uznał również powoływanie się przez bank na umowny wzór wyliczania kursu: przesłanki zmiany spreadu pozostawały niejednoznaczne, a bank mógł zmieniać go jednostronnie, przez co postanowienie było dla przeciętnego odbiorcy niezrozumiałe. Bez znaczenia pozostawało to, jak kursy ustalano w praktyce, oraz wejście w życie tzw. ustawy antyspreadowej, która nie sanowała wadliwości umowy.

Zakwestionowane klauzule określają główne świadczenia stron, ale nie zostały sformułowane jednoznacznie, a ocena abuzywności następuje według stanu z chwili zawarcia umowy (III CZP 29/17); postanowienie niedozwolone jest bezskuteczne od początku, a kredytobiorcy - pouczeni o skutkach - nie wyrazili następczej zgody na jego utrzymanie (III CZP 6/21). Po wyeliminowaniu tych postanowień umowa nie nadaje się do wykonania, bo zmienia się charakter jej głównego przedmiotu, na co wskazuje wyrok TSUE w sprawie C-260/18; nie ma też podstaw do zastąpienia kursu bankowego kursem NBP ani innym miernikiem (III CZP 25/22, III CZP 40/22). Umowa upada zatem w całości na podstawie art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 385¹ k.c. i jako sprzeczna z naturą zobowiązania z art. 353¹ k.c. Sąd potwierdził interes prawny kredytobiorców w żądaniu ustalenia (art. 189 k.p.c.) i nie dopatrzył się nadużycia prawa podmiotowego z art. 5 k.c. Rozliczenie stron następuje według teorii dwóch kondykcji. Koszty procesu obciążyły bank, który przegrał sprawę w całości.