Prawomocnie nieważna umowa BZWBK z 2008 r. - wygrywamy w Sądzie Apelacyjnym we Wrocławiu!

Sąd odwoławczy uznał ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji za prawidłowe i przyjął je za własne. Postępowanie dowodowe oparto przede wszystkim na dokumentach, a materiał ten wystarczył do odtworzenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. Strony łączyła zawarta w 2008 roku umowa kredytu na cele mieszkaniowe, powiązanego z CHF, przewidująca wieloletni okres spłaty i oprocentowanie oparte na stawce LIBOR powiększonej o marżę banku. Wypłata następowała w złotych, a przeliczenia - zarówno przy uruchomieniu kredytu, jak i przy spłacie rat dokonywanej w złotych - odbywały się według kursów obowiązujących w banku. Postanowienia umowy pochodziły z wzorca i nie były przedmiotem indywidualnych uzgodnień; sam wybór oferty kredytu powiązanego z walutą obcą nie jest negocjowaniem jej warunków. Z ustaleń wynika też, że kredytobiorca nie miał możliwości uzyskania kredytu złotowego, a złożenie oświadczenia o świadomości ryzyka kursowego stanowiło warunek udzielenia kredytu.

Za niedozwolone w rozumieniu art. 385¹ k.c. sąd uznał postanowienia przeliczeniowe: umowa nie opisywała żadnego mechanizmu ani kryteriów ustalania kursów CHF, bank mógł dowolnie kształtować tabelę kursową i jednostronnie decydować o wysokości zadłużenia oraz świadczeń kredytobiorcy. Nieuczciwość klauzuli nie polega na tym, że konkretny kurs był zawyżony, lecz na tym, że został narzucony bez obiektywnych i przejrzystych mierników - co wyczerpuje również przesłankę z art. 385³ pkt 20 k.c. Równolegle sąd wskazał, że umowa nie zawierała żadnego mechanizmu chroniącego konsumenta przed zmianami kursu wykraczającymi poza zwykłe wahania rynkowe, przez co ryzyko kursowe miało charakter nieograniczony i zostało w całości przeniesione na kredytobiorcę.

Sąd odniósł się wprost do twierdzenia banku o wypełnieniu obowiązku informacyjnego. Zawarte w umowie oświadczenie o ryzyku kursowym miało ogólnikowy charakter i nie przedstawiało rzetelnie jego skali. Samo podpisanie takiego oświadczenia nie dowodziło, że kredytobiorca rzeczywiście znał skalę podejmowanego ryzyka. Odnosząc się do charakteru umowy, sąd wskazał, że jest to kredyt, w którym waluta obca pełni wyłącznie funkcję miernika - sama taka konstrukcja nie narusza art. 69 prawa bankowego ani art. 353¹ k.c., o wyniku sprawy przesądziła natomiast abuzywność postanowień.

Sąd potwierdził interes prawny kredytobiorcy w żądaniu ustalenia na podstawie art. 189 k.p.c., skoro wyrok zasądzający nie usuwa niepewności co do dalszych skutków umowy. Za prawidłowe uznał pominięcie dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości (art. 235² k.p.c., art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c.) - abuzywność bada się według stanu z chwili zawarcia umowy, więc to, czy stosowane kursy były rynkowe i jak bank finansował akcję kredytową, pozostaje bez znaczenia; z tych samych przyczyn wniosek pominięto także w instancji odwoławczej. Nie było też podstaw do utrzymania umowy: luki po klauzulach abuzywnych nie można wypełnić ani kursem średnim NBP z art. 358 § 2 k.c., ani art. 41 prawa wekslowego, a usunięcie samego odesłania do tabeli byłoby niedopuszczalną redukcją utrzymującą skuteczność. Ponieważ bez zakwestionowanych postanowień umowa nie może obowiązywać w kształcie zamierzonym przez strony, a kredytobiorca nie wyraził zgody na ich utrzymanie, apelacja banku została oddalona, a kosztami postępowania odwoławczego obciążono bank.