Prawomocnie nieważny kredyt euro - wygrywamy w Sądzie Apelacyjnym we Wrocławiu!

Sąd odwoławczy w całości przyjął za własne ustalenia poczynione w pierwszej instancji, uznając, że znajdują one oparcie w zebranym materiale, przede wszystkim w dokumentach. Strony łączyła zawarta w 2012 roku umowa kredytu na cele mieszkaniowe, w której kwotę kredytu określono w złotych, a samą umowę ukształtowano jako kredyt indeksowany do euro. Wypłata następowała po przeliczeniu według kursu kupna dewiz z tabeli banku, a raty kapitałowo-odsetkowe przeliczano według kursu sprzedaży z tej samej tabeli, obowiązującego w dniu spłaty. Umowa nie opisywała żadnego mechanizmu ustalania tych kursów. Postanowienia pochodziły z wzorca i nie były indywidualnie uzgodnione - sam wybór oferty kredytu powiązanego z walutą nie jest negocjowaniem jego warunków, a bank nie wykazał, by przedmiotem uzgodnień były konkretne kwestionowane klauzule. Do umowy włączono standardowe oświadczenie o poinformowaniu o ryzyku zmiany kursów; jego złożenie było warunkiem uzyskania kredytu. Z zeznań kredytobiorczyni wynikało, że nie miała możliwości otrzymania kredytu w złotych.

Sąd uznał za niedozwolone w rozumieniu art. 385¹ k.c. przede wszystkim klauzule przeliczeniowe - skoro umowa nie wskazywała kryteriów ustalania kursu euro, bank nie był związany żadnymi obiektywnymi zasadami przy tworzeniu tabeli i mógł jednostronnie wpływać na wysokość zadłużenia oraz własnego wynagrodzenia. Nieuczciwość nie polega na tym, że konkretny kurs był zawyżony, lecz na tym, że został narzucony; takie postanowienie odpowiada wzorcowi z art. 385³ pkt 20 k.c. Odrębnie sąd ocenił rozkład ryzyka kursowego: umowa nie zawierała żadnego mechanizmu chroniącego konsumentkę przed zmianami kursu wykraczającymi poza zwykłe wahania rynkowe, wobec czego ryzyko miało charakter nieograniczony i w całości obciążało kredytobiorczynię. Sąd nie podzielił twierdzenia banku, że obowiązek informacyjny został prawidłowo wypełniony. Ogólnikowe oświadczenie zaczerpnięte z wzorca nie przedstawiało rzetelnie skali ryzyka ani nie dowodziło, że kredytobiorczyni rzeczywiście znała jego skalę.

Co do charakteru umowy sąd przyjął, że był to kredyt indeksowany - kwota wyrażona w złotych, w których kredyt wypłacono i spłacano, a waluta obca pełniła wyłącznie funkcję miernika. Sama taka konstrukcja nie narusza art. 69 prawa bankowego ani art. 353¹ k.c. - rozstrzygająca była abuzywność konkretnych postanowień, ocenianych według stanu z chwili zawarcia umowy, a nie sposobu jej późniejszego wykonywania. Dlatego bez znaczenia pozostawało, czy kursy z tabeli odpowiadały rynkowym, jak bank finansował akcję kredytową i zabezpieczał własne ryzyko, a także to, że kurs euro pozostawał względnie stabilny. Z tych samych przyczyn prawidłowo pominięto dowód z opinii biegłego z zakresu bankowości oraz zeznania świadków, co do których nie wykazano udziału w zawieraniu spornej umowy - zarzuty naruszenia art. 235² § 1 pkt 3 i 5 k.p.c., art. 227, art. 232 i art. 278 § 1 k.p.c. okazały się chybione, podobnie jak wniosek z art. 380 k.p.c.

Sąd nie podzielił stanowiska banku o możliwości dalszego obowiązywania umowy. Po usunięciu klauzul waloryzacyjnych regulacja umowna ulega takiej deformacji, że nie da się odtworzyć praw i obowiązków stron, co przemawia za nieważnością całej umowy. Luki nie można wypełnić ani wykładnią oświadczeń woli, ani przepisami ogólnymi: art. 358 § 2 k.c. nie jest przepisem dyspozytywnym i odnosi się do zobowiązań wyrażonych w walucie obcej, a nie do klauzul waloryzacyjnych, takiego charakteru nie ma też art. 41 prawa wekslowego. Usunięcie samego odesłania do tabeli byłoby niedopuszczalną redukcją utrzymującą skuteczność. Oceny nie zmieniła nowelizacja prawa bankowego z 2011 roku umożliwiająca spłatę bezpośrednio w walucie indeksacji. Sąd potwierdził również interes prawny kredytobiorczyni w żądaniu ustalenia na podstawie art. 189 k.p.c., wskazując, że wyrok o zapłatę nie usuwa niepewności co do dalszych skutków umowy, a kredytobiorczyni nie udzieliła następczej zgody na abuzywne postanowienia. Apelację oddalono na podstawie art. 385 k.p.c., obciążając bank kosztami postępowania odwoławczego.